Inleiding
Afgelopen zondag 5 december was er weer een aflevering van Leiders gezocht, ditmaal met als thema De verantwoordelijke leider. Journalist Jeroen Smit is in deze serie op zoek naar wat leiderschap nou eigenlijk inhoudt en waar een leider van deze eeuw nou aan moet voldoen om een goed leider te zijn.
Het is een must voor iedere leidinggevende, op welk niveau ook, maar zeker ook interessant voor de ondernemer, voor de CEO, voor iemand uit een Raad van Bestuur en eveneens voor een aandeelhouder.
Focus op winst voor aandeelhouders
Tot op heden zijn leidinggevenden vooral getraind met de focus op meer winst, meer omzet, voor de aandeelhouders. Ik denk dat iedereen dit zeker herkent. Dat is immers toch het allerbelangrijkste voor een beursgenoteerd bedrijf? Het bijna totaal ondergeschikte opereren van bedrijven ten behoeve van de winst voor de aandeelhouders lijkt zelfs, zo wordt gestelt, een oorzaak te zijn voor de financiële crisis.
Dat is dus leiderschap van de vorige eeuw. Er worden nu andere eisen gesteld met name door de maatschappij, de consumenten, de klanten, maar ook de werknemers. En daarmee wordt het huidige leiderschap onder druk gezet. Er moet namelijk niet alleen gefocust worden op het creëren van meer omzet voor de aandeelhouders, er worden nu ook andere eisen gestelt namelijk die met betrekking tot milieu en moraal. Hier kan een modern bedrijf, en dus haar leidinggevenden niet meer omheen. Met andere woorden het leiderschap van de vorige eeuw is niet meer het leiderschap van deze eeuw. Maar wat houdt dat dan in voor de leidinggevenden van nu?
Social Investing
Aan het woord komt Amy Domini schrijfster van het boek "Ethical Investing" over de ethiek van de beleggingen. Onlangs nog in Nederland in het nieuws geweest over dubieuze beleggingen van fondswervende organisaties, de goede doelen, in Amerikaanse bedrijven die ook in wapenindustrie werden belegt. Ook hier was de consternatie groot. Vele reacties van de mensen waren dat zij niet meer wilden geven aan organisaties die hun geld beleggen in ""het maken clusterbommen". Hiermee lijkt het punt wat Domini duidelijk wil maken, pijnlijk naar boven te komen. Organisatie maar zeker ook bedrijven moeten dus rekening gaan houden waar zij in beleggen. Immers volgens Domini hebben bedrijven, en dus hun leidinggevenden, wel degelijk rekening te houden met de huidige maatschappij.
Management en CEO's geven vaak aan dat zij leven voor het maken van winst voor de aandeelhouders. Maar voorstaande heeft al duidelijk gemaakt dat deze "way of living" niet meer in deze tijd past. Immers ook de belastingbetaler heeft een vinger in de pap. Zonder bijvoorbeeld de infrastructuur betaald door de belastingbetaler kan ook een bedrijf niet. En dan wordt de cirkel rond want dan komt de verantwoordelijkheid van een bedrijf om de hoek kijken! Zo bezien heeft een bedrijf, haar management, dus een ook een verantwoordelijkheid ten opzichte van de omgeving, de maatschappij, waarin zij opereert. Alleen de focus gericht op de aandeelhouderwaarde is niet meer voldoende. Sterker nog door onethisch te opereren kan de imagoschade enorm zijn. Domini geeft als voorbeeld Nike, waar nog steeds over gesproken wordt als het bedrijf dat kinderarbeid gebruikt voor de productie. Dit is al jaren geleden stopgezet...
Geen ruimte voor sociaal gedrag...
Het is een veel gehoorde uitspraak van managers. Door de hedendaagse strijd om de korte termijn doelstellingen te behalen blijft er geen tijd over om te socialiseren in de (werk-)omgeving. "het is eten of gegeten worden", "survival of the fittest".
Frans de Waal geeft in zijn boek "Een tijd voor empathie" een visie over hoe management wel zou moeten zijn. Met empathie dus. De Waal is bioloog en bestudeert al jaren apenkolonies. Ook daar blijkt dat het alpha-mannetje niet altijd per definitie de grootste of de sterkste is, er zijn ook kleine mannetjes leider. Het blijkt dat de leider in een dergelijke groep het moet hebben van de steun van de andere leden van de groep. Er wordt zelfs bijna tactisch onder de groepsleden gewerft om "stemmen" te winnen om zo de leider te blijven of te worden. Zonder steun van de groep dus geen leider. Dat is iets anders dan sterk en groot zijn. Frans de Waal geeft aan dat leiders in deze kolonies ook vaak troostgedrag vertonen. Zij gaan groepsleden die gevochten hebben of anderszinds verdriet hebben troosten. Dit is dus een vorm van empathie. Terugkoppelend naar de vraag hoe managers van nu moeten zijn is dus dat ook zij empathie dienen te bezitten en tonen t.o.v. hun werkomgeving. belangrijk is dus dat de leider van nu (maar ook de CEO) deze factor niet dient te ontkennen. Vanuit de coaching, mijn werkveld, gedacht is dit een waar woord. Het geen empathie ofwel gevoelens tonen van leidinggevenden levert vaak problemen op met de werknemers die de leidinggevende dient aan te sturen.
Het einde van het rationele industriële tijdperk is nabij
Zo stelt de Deen Rolf Jensen, schrijver van het boek "De Droommaatschappij". Fantastische man die mijn inziens de huidige vorm van hoe managers vandaag de dag "leider" moeten zijn, uitstekend verwoord. Het einde van het rationele denken, het puur industriële werken, zal voorbij gaan. Ik kan me daar ontzettend in vinden. Hij zegt ook dat het vandaag de dag, zoals ik al eerder beschreef. steeds meer over gevoelens gaat. Gevoel voor je mensen. Het zijn geen productiemachines, maar mensen met gevoelens. "See youre employees as human beings!". Mijns inziens en mijn ervaring met managers laten dit vaak zien. Als een manager aangeeft de "neuzen" niet dezelfde kant op te krijgen op zijn afdeling, is het van belang om te onderzoeken hoe de manager is, hoe hij zelf is, hoe hij werkt, maar vooral wat zijn de waarden van de manager. Al wordt bij het uitspreken van dit soort termen al snel lacherig gedaan, blijkt bij coaching waarin waarden als eerste worden bekeken, dat daar het probleem ligt. De medewerkers willen niet de hakken in het zand zetten, of bewust nee zeggen op elke opdracht van de manager, zij reageren ergens op. Toen ik een keer bij een manager die problemen had op de afdeling keek, had ik aan een half uur genoeg om het probleem te signaleren. Een ander half uurtje besteedde ik aan het vragen aan de medewerkers wat zij van de manager vonden en mijn vermoeden werd bevestigd. En ja er zitten cliches bij maar o zo waar. Hij was vrijwel nooit op de werkvloer, wist niet wanneer iemand jarig was (jawel was een antwoord van een medewerker), niet betrokken bij wat er op de afdeling gebeurde en opdrachten werden bijna uit zijn kantoor geroepen naar de medewerkers. Dit zijn er maar een paar van de vele antwoorden die medewerkers ervaarden bij hun leidinggevende. U zult begrijpen dat de coaching gericht was waar deze houding vandaag kwam bij de man, en daarna gericht gewerkt aan hoe deze houding te veranderen, betrokken te zijn, empatie te tonen bij de medewerkers. En jawel na een veranderingsproces gingen zelfs de resultaten naar piekhoogte!
het volgende tijdperk volgens Jensen: "Het volgende tijdperk wordt dat van de droomsamenleving. Waar bedrijven en producten emoties hebben. Gevoelens. En waarden". En dat is precies waar coaching omdraait. Het probleem als voornoemd bij de manager ging over emoties. Emotie hebben en emoties tonen. Gevoelens hebben, ook voor uw mensen en dat laten weten, laten merken, dat u als manager staat voor uw mensen en meeleeft met uw medewerkers. Helaas zijn gevoelens in managementland nog altijd een taboe-onderwerp...
Corporate story
Jawel daar is ie weer! Zoals in elke managementopleiding, bedrijfskunde studie, de corporate story aan bod komt, in de vorm van een missie, hoe belangrijk deze is voor het bedrijf, zo weinig blijkt de manager van vandaag er zelf in te geloven. Want daar ligt de kentering. Door niet te geloven in de missie van het bedrijf, zal de missie ook nooit geloofwaardig overgebracht kunnen worden op de medewerkers. En dat zal weer tot gevolg hebben dat medewerkers zich meer als lopende-band-robots voelen, dan iemand, een mens, die meewerkt aan een zinvol, inspirerend doel waar het bedrijf voor staat. zonder het geloofwaardig kunnen overbrengen van de boodschap van een missie, het doel van het bedrijf, het bestaansrecht van een bedrijf, kan de medewerker niet mee dromen. En dan doet de medewerker exact waar hij hoort te doen. Meer niet. Terwijl een afdeling, een team, een bedrijf een sprankelend geheel van ondernemende, creatieve medewerkers kan zijn, waarbij iedereen gezamenlijk werkt aan een zinvol doel, de missie. Ook hier kan goede coaching een aanzet zijn tot een dergelijke situatie. Maar de sleutels liggen in de handen van de leidinggevenden...
Feeling Management
Aan het woord komt ook in deze aflevering dhr. Gunning, lid van de raad van Bestuur van EXO Nobel. Hij brengt de theorie van Jensen in de praktijk. Als geen ander verwoord hij de hoe het wel kan, en zou moeten. Goed gemotiveerde en zinvol gemotiveerde bedrijven presteren op de lange termijn veel beter dan bedrijven die enkel en alleen op de winst hun focus hebben.
Een bedrijf kan niet gemotiveerd zijn en kan niet presteren, mijns inziens. Want het woord bedrijf staat ergens voor. Bedrijvigheid. En dat kan een bedrijf niet zonder werknemers. Zonder mensen die WEL gemotiveerd kunnen zijn en zich zinvol bezig voelen! Het motiveren van werknemers en de zin beleven van het werk dat verricht wordt, liefde voor het product, en gevoel voor de consument. Dat is een gemotiveerd bedrijf.
heeft u wel eens gegeten in een restaurant waar de bediening niet te genieten was, bijna uw eten op tafel gooide, en war u een uur moest zwaaien voor zij eens een bestelling van u wilden opnemen? Zonder onderzoek zou hier wel eens de focus op winst kunnen liggen. Ooit zag ik de video FISH! van de Pike Place Fish Market in Seattle waar een heuse filosofie uit voorgevloeit is. De medewerkers deden "gewoon" vis verkopen, maar de manier waarop! Zij waren zo gemotiveerd en voelden zich zo verbonden met hun product en hun klanten dat het enthousiasme eraf druipt. Deze inmiddels wereldberoemde viswinkel is een lichtend voorbeeld van hoe medewerkers kunnen zijn. Gemotiveerde, blije, mensen die met liefde hun werk doen. En dat trekt elke dag vele kijkers zelfs om hun bijna acrobatische kunsten met de vis te kunnen zien, en te genieten van hun enthousiasme. Want dat genereert energie. En zou zou het bij elke leidinggevende ook kunnen. Door het tonen van empathie, het hebben en tonen van gevoelens bij medewerkers en het goed kunnen uitleggen waar het bedrijf voor staat, waarom het product zo belangrijk is, genereert gemotiveerde, creatieve, energieke medewerkers die de resultaten en dus ook de omzet tot ongekende hoogte kunnen doen stijgen. Ik noem het Feeling Management. Alles rondom het gevoel in management.
Tot slot.
Naast het veranderde nieuwe-eeuw-management wordt nogmaals gewezen in de aflevering van 'Leiders gezocht" op de verantwoordelijkheden van bedrijven en organisaties vandaag de dag. Consumenten letten er steeds meer op waar een bedrijf zich mee bezig houd en waar zij staat voor wat betreft het milieu of mensenrechten. Het is vaak zelfs bepalend of een consument een klant wordt. Het kan dus klanten kosten, om als bedrijf, als leidinggevende, als CEO, of als ondernemer na te denken over duurzaam zijn, duurzaam te ondernemen. Ook dit heeft met gevoelens te maken. Het gevoel van de consument, wat uw klant kan zijn, wat uw omzet kan bepalen. Denk in Feeling management! Belangrijk voor de manager, ondernemer van vandaag!
